Istota osiągnięć szkolnych

„Aby szkoła mogła prawidłowo oddziaływać na rozwój dzieci i młodzieży, powinna być zorientowana w działalności (poczy­naniach) swoich wychowanków w środowisku pozaszkolnym i stosunku społeczności lokalnej do szkoły”.[i] „Współpraca szkoły ze środowiskiem, z instytucjami pozaszkolnymi (edukacji równoległej) jest konieczna. Nawet najbardziej uniwersalna szkoła nie może we własnym zakresie w pełni zastąpić uczniom takich instytucji, jak kościół, domy kultury, place zabaw, kluby sportowe, świetlice, czytelnie oraz powszechne instytucje kultury masowej łącznie z właściwym klimatem i siłą oddziaływań wychowawczych domu rodzinnego.”[ii]

Jeżeli dochodzi do zmian w otoczeniu dziecka (a głównie chcę podkreślić oddziaływanie wychowawcze domu rodzinnego i szkoły), to częstokroć zaczynają pojawiać się niepowodzenia szkolne u dzieci. Niepowodzenie jest procesem, który zaczyna się w momencie dla niego nie znanym, ale na pewno przełomowym w życiu i dla życia dziecka. W toku tego procesu powinniśmy rozpoznać braki w wiado­mościach i w zachowaniu dziecka.

Ze względu na nasilanie się procesu niepowodzenia wraz z upływem czasu, Wincenty Okoń wyróżnia w nim dwie fazy, dzieląc niepowodzenia na ukryte i jawne. Niepowodzenia ukryte autor porów­nuje do choroby: im szybciej je rozpoznamy w utajonej fazie rozwoju, tym szybciej dojdzie do usunięcia.

„Pojęcie powodzenia i niepowodzenia w nauce szkolnej możemy i musimy rozpatrywać łącznie, w nauczaniu bowiem, kiedy
kończy się powodzenie, wówczas zaczyna się niepowodzenie – i odwrotnie”.[iii]

Skuteczność nauczania jako jeden z głównych celów pociąga za sobą konieczność zwalczania niepowodzeń i ich skutków. Taki punkt widzenia prowadzi do próby najdokładniejszego ustalenia istoty i treści niepowodzenia, musimy wiedzieć z czym walczymy. Aby skutecznie walczyć z niepowodzeniem dzieci w nauce należy określić tak wymagania, czyli wyniki pracy szkoły i dziecka, aby były one jednoznacznie rozumiane przez wszystkich. Należy zapewnić dziecku odpowiednie warunki nie tylko w szkole, ale także w środowisku rodzinnym i rówieśniczym.


 

[i] E. Trempała, Szkoła a edukacja równoległa (nieszkolna), Bydgoszcz 1994 r., s. 199

[ii] Tamże, s. 200

[iii] J. Konopnicki, Powodzenia i niepowodzenia szkolne, Warszawa 1966 r., s. 14

Reklamy

Dodaj komentarz

Filed under pisanie prac magisterskich, licencjackich

Fazy niepowodzeń szkolnych

W badaniach nad niepowodzeniami szkolnymi ustalono cztery fazy.

Początkowa – pojawiają się niedostrzegalne jeszcze braki w wiadomościach, pierwsze symptomy niezadowolenia ze szkoły, negatywne formy ustosunkowania się dziecka do szkoły (unikania) brak chęci do nauki, zainteresowania nauką.

Druga faza to zaawansowane braki w wiadomościach częstokroć ukryte pod „płaszczykiem” bardzo dobrego zachowania. Takie braki w wiadomościach powodują, że dzieci oszukują, odpisują prace domowe. Dochodzi do opóźnień programowych.

Trzecia faza – pojawiają się oceny niedostateczne i pewne ustosunkowania uczniów:

pozytywne – ujawnienie konfliktu poprzez walkę, agresję, bunt,

negatywne – zamknięcie się w sobie, wycofanie się.

Czwarta faza – to drugoroczność, czyli oficjalne stwierdzenie niepowodzenia ucznia w nauce.

Poznanie przyczyn niepowodzenia szkolnego dzieci jest jednym z głównych i pierwszych etapów ich przezwyciężania, prowadzącego do umożliwienia osiągnięcia powodzenia w nauce. Jeśli nie ustalimy przyczyn, to samo „staranie się” zlikwidowania braków
w wiadomościach nie wystarczy, a niepowodzenie szkolne będzie się pogłębiać.

Na wyniki nauki szkolnej bardzo duży wpływ ma przecież najbliższe otoczenie (środowisko), w którym dziecko żyje, rozwija się
i zdobywa doświadczenie. Do osiągnięcia pozytywnej motywacji uczenia się konieczna jest (jak widzimy) współpraca szkoły z domem rodzinnym, rodziców z wychowawcą klasy i nauczycielami. Nie może być żadnej rozbieżności pomiędzy wymaganiami szkoły i domu, wszystkie sprawy trzeba rozwiązywać na płaszczyźnie współdziałania i współpracy.

Efekty uczenia się dziecka zależą w dużej mierze od stosunku rodziny do jego nauki i od organizacji warunków sprzyjających nauce. Stosunek rodziców do nauki wpływa na odpowiednie trakto­wanie przez dziecko pracy szkolnej, wymagań szkoły, zadań jakie ma wykonać. Rodzice powinni organizować naukę w domu, ich troska o to, aby czas nauki domowej był należycie wykorzystany, pomaga szkole w podnoszeniu wyników nauczania. Sprzyjające warunki do nauki w domu przyczyniają się do zdobywania nawyku systematycznego uczenia się.

W postępowaniu z dzieckiem, u którego pragniemy ukształtować pożądane sposoby zachowania, należy wykazać dużo spokoju, cierpliwości, a jednocześnie stanowczości i konsekwencji. „Dziecko nie jest bierną masą, którą można swobodnie modelować. Posiada ono własne dążenia, pragnienia, potrzeby, wiele możliwości psychicznych i całą skalę pobudek do działania, przejawiającą się w różnych formach aktywności.”[i]

Dziecko uczy się w szkole sposobów postępowania, formuł zachowania się – by były one trwałe musimy dołożyć starań, by sytuacja w której przebiega wychowanie była jak najbardziej sprzyjająca. Wyniki uczenia się dziecka w dużym stopniu są zasługą rodziców jako organizatorów i propagatorów nauki, dlatego też powinni oni dążyć do rozwijania u swojego dziecka potrzeby osiągnięć, tak ważnej nie tylko w procesie uczenia się, ale i w życiu.

Zachęcanie dzieci do osiągnięć wyrabia u nich postawę czynną, kształci przedsiębiorczość, rozwija inicjatywę i wiarę w siebie,
a tym samym przyczynia się do uzyskania pozytywnych wyników
w nauce.

Powodzenie jest przeciwieństwem niepowodzenia i tak też wyglądają zachowania rodziców, warunki życia i pracy zapewniane
i potrzebne dziecku. Same chęci dziecka nie wystarczają. Odpowiednie warunki domowe, wyrobienie nawyku systematyczności, pracowitości i obowiązkowości są warunkami powodzenia szkolnego.

„Lepsze wyniki w pracy szkolnej osiągają te dzieci, które uczestniczą w pracach domowych… Pomaga to im w podejmowaniu decyzji przy rozwiązywaniu zadań i problemów, uczy wytrwałości
i odpowiedzialności. Jeśli obowiązkom domowym towarzyszy jeszcze atmosfera życzliwości kształtująca kulturę bycia i szacunek dla takich wartości, jak dobroć, prawdomówność, sprawiedliwość, otwartość, uczciwość, rzetelność, odpowiedzialność, tolerancja, miłość – wówczas dziecko łatwiej znajduje swoje miejsce w szkole; łatwiej odnosi sukcesy.”[ii]


 

[i] Z. Putkiewicz, Uczenie się i nauczanie, Warszawa 1973 r., s. 150

[ii] St. Tubek: Kilka porad dla rodziców, [w: Edukacja i Dialog. nr 8/1996 r., s. 58]

Dodaj komentarz

Filed under prace magisterskie

Metody badań pedagogicznych

Metoda to zespól teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących najogólniej całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego prob­lemu naukowego”.[i] – A. Kamiński

„Metoda jest to sposób systematycznie stosowany, to znaczy stosowany w danym porządku z intencją zastosowania go także przy ewentualnym powtarzaniu się analogicznego zadania”.[ii] – W. Zaczyński.

Technika jest pojęciem podrzędnym wobec metody i nadrzędnym w stosunku do narzędzia badawczego. Techniką badań T. Pilch nazywa za Kamińskim „czynności praktyczne, regulowane starannie wypracowanymi dyrektywami, pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, opinii, faktów”.[iii]

Techniki są zatem czynnościami określanymi przez dobór odpowiedniej metody i przez nią uwarunkowanymi. Technika badawcza ogranicza się do czynności pojedynczych lub pojedynczo-jedno­rodnych. Technika badawcza oznacza czynności: obserwowanie, prowadzenie wywiadu.

Chcąc rozwiązać problemy i hipotezy w mojej pracy posłużę się metodą sondażu diagnostycznego. „Metoda sondażu diagnostycz­nego jest sposobem gromadzenia wiedzy o atrybutach strukturalnych i funkcjonalnych oraz dynamice zjawisk społecznych, opiniach i poglą­dach wybranych zbiorowości, nasilaniu się i kierunkach rozwoju określonych zjawisk i wszelkich innych zjawiskach instytucjonalnie nie zlokalizowanych – posiadających znaczenie wychowawcze – w oparciu o specjalnie dobraną grupę reprezentującą populację generalną, w której badane zjawisko występuje”.[iv]

W sondażu diagnostycznym stwierdzone prawidłowości mają najwyższy stopień prawdopodobieństwa w ramach ograniczonych dobrem próby.

Posłużę się w sondażu diagnostycznym następującymi techni­kami: ankietą, obserwacją systematyczną bezpośrednią, wy­wiadem skategoryzowanym (zbiorowym).

Ankieta jest techniką gromadzenia informacji, polega najczęściej na samodzielnym wypełnianiu przez badanych specjalnych kwestionariuszy, na ogół o wysokim stopniu standaryzacji w obecności lub częściej bez obecności ankietera. Wypełnianie ankiety polega na podkreśleniu właściwej odpowiedzi lub stawianiu określonych znaków przy odpowiednich punktach. Pytania ankiety są zawsze konkretne, ścisłe i jednoproblemowe.

Ankieta jest niezastąpiona w moich badaniach bowiem stanowi niezbędne narzędzie poznawania cech zbiorowości, faktów, opinii
o zdarzeniach i danych liczbowych. Celem ankiety jest uzyskanie informacji dotyczących struktury, sposobu funkcjonowania uczniów
i ich rodzin.

Wiedza uzyskana drogą ankiety posłużyła do szczegółowych badań wywiadem skategoryzowanym (zbiorowym). Zgadzam się z
T. Pilchem, który twierdzi, że „Wywiad jest rozmową badającego z respondentem lub respondentami według opracowanych wcześniej dyspozycji lub w oparciu o specjalny kwestionariusz”.[v]

Wywiad służy głównie do poznawania faktów, opinii i postaw danej zbiorowości. Materiał uzyskany drogą wywiadu pozwolił mi na analizę układów i zależności między istnieniem i powstawaniem niepowodzeń szkolnych, a środowiskiem rodzinnym. Celem badań jest możliwie dogłębne i wszechstronne poznanie istoty zjawisk wychowawczych zachodzących w środowisku. Pomógł mi on zanalizować warunki środowiska rodzinnego dzieci objętych badaniem.

Kolejną techniką wybraną przeze mnie jest obserwacja systema­tyczna bezpośrednia. Jak podaje T. Pilch „obserwacja jest czynnością badawczą polegającą na gromadzeniu danych drogą postrzeżeń”.[vi]

Obserwacją można nazwać prostą, nieplanową rejestrację zdarzeń i faktów, ale także proces kontrolowanej obserwacji systematycznej z użyciem technik pomocniczych. Obserwacja dostarcza mi najbardziej „naturalnej” wiedzy o obserwowanej grupie, a więc uważam, że najbardziej prawdziwej. Przez tak rozumianą obserwację chcę uzyskać informacje o wpływie środowiska rodzinnego ucznia na motywacje dziecka do uczenia się. W swoich badaniach szczególną uwagę zwróciłam na warunki materialno-bytowe i warunki kulturowe w rodzinach badanych uczniów.


 

[i] R. Wroczyński, T. Pilch, Metodologia pedagogiki społecznej (A. Kamiński, art. – Metoda, technika, procedura badawcza w pedagogice empirycznej), Wrocław 1974 r.

[ii] W. Zaczyński, Praca badawcza nauczyciela, Warszawa 1981 r., s. 17

[iii] T. Pilch, Zasady badań pedagogicznych, Warszawa 1995 r., s. 80

[iv] Tamże, s. 51

[v] Tamże, s. 82

[vi] Tamże, s. 77

Dodaj komentarz

Filed under prace magisterskie

Rzecznik Praw Dziecka

Rzecznik Praw Dziecka jest osobą stojącą na straży praw dziecka określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Konwencji o prawach dziecka i innych przepisach prawa, z poszanowaniem odpowiedzialności, praw i obowiązków rodziców. Rzecznik kieruje się nade wszystko dobrem dziecka i działa na jego rzecz (np. prawo do życia i ochrony zdrowia, do wychowania w rodzinie, do nauki, akceptowanych warunków socjalnych czy ochrona przed przemocą, demoralizacja, zaniedbaniem, wyzyskiem). Głównym zadaniem Rzecznika jest podejmowanie takich działań, których celem nadrzędnym jest zapewnienie dziecku pełnego i harmonijnego rozwoju, z poszanowaniem jego godności i podmiotowości[1].


 

[1] Ustawa z dnia 06.01.2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka, Art. 1-3, Dz. U. z dnia 31 stycznia 2000 r. (aktualny stan na dzień 08.04.2008 r.).

Dodaj komentarz

Filed under prace magisterskie

Rola muzyki i tańca w umuzykalnianiu dzieci i młodzieży

Zespół Akrobatyczno – Rewiowy „Trzpioty” przygotowuje dzieci i młodzież do właściwego odbioru kultury muzycznej oraz aktywnego uczestnictwa w życiu muzycznym. Wykorzystuje wartości estetyczne i artystyczne muzyki dla indywidualnego rozwoju człowieka i pogłębia jego życie uczuciowe, wyzwala wartości ekspresyjne i wzbogaca formy kontaktów z innymi ludźmi. Krztałtuje wyobraźnię twórczą jako istotny warunek rozwoju jednostki.

Na zajęciach stosowane są różne formy aktywności muzycznej. Jedną z nich jest ruch z muzyką. Stosowanie jej jest ważne z wielu powodów. Młodszy wiek szkolny to okres, w którym rozwój dziecka uwarunkowany jest jego aktywnością. Najczęściej objawia się ona w dużej ruchliwości dziecka i słabym dążeniu do działania. Ruch podporządkowany muzyce spełnia w tym procesie specjalne zadanie. Przede wszystkim wprowadza do zajęć zabawę i odprężenie, zaspokaja tak żywą u dziecka potrzebę poruszania się. Ponadto rytm, który jest wyrazem ruchu w muzyce, jest tym jej elementem, który do dzieci najłatwiej trafia. Jest to więc najlepsza droga zbliżenia muzyki do dziecka.

Ruch przy muzyce ma znaczenie nie tylko dla rozwoju muzykalności. Przyczynia się on także do ogólnego rozwoju dziecka. Dzięki tej aktywnej formie zajęć rozwijają się procesy poznawcze, takie jak: spostrzeganie, wyobrażenia, myślenie. Wyrabia się też zdolność koncentracji uwagi, kształci szybka orientacja oraz pamięć, pobudza się aktywność. Rozwijają się również we wzajemnej równowadze procesy hamowania i pobudzania, istotne dla prawidłowego funkcjonowania człowieka w jego środowisku.

Ruch podporządkowany muzyce korzystnie wpływa również na prawidłowy rozwój fizyczny dziecka: poprawia postawę, koordynację ruchów, wprowadza dyscyplinę wewnętrzną wyrażającą się gotowością do wykonywania zadań.

Współdziałanie w grupie, jakie występuje podczas zajęć, występów ma też ogromne znaczenie wychowawcze. Konieczność podporządkowania się regułom a równocześnie uzależnione od jednostki poprawne wykonanie ćwiczeń, wyrabia poczucie solidarności z grupą i współodpowiedzialności. Konieczność podejmowania szybkich decyzji kształci wolę a wykonywanie indywidualnych nieskomplikowanych poleceń w swobodnej, radosnej atmosferze łagodzi kompleksy i nieśmiałość.

Drugą formą stosowaną na zajęciach zespołu jest śpiew, który od wieków stanowi podstawową formę kształcenia muzycznego. To właśnie piosenka przedstawia wiele walorów ekspresyjno – estetycznych. Łączy muzykę ze słowem i jest dla dziecka podstawową formą muzycznej ekspresji. Jest źródłem emocji i estetycznych przeżyć, materiałem, na podstawie którego łatwiej jest uświadomić dzieciom zjawiska muzyczne: rytmiczne, melodyczne, dynamiczno – agogiczne i dotyczące budowy formalnej. Piosenka pojawia się też często jako materiał stanowiący podstawę kształcenia głosu, słuchu, wyobrażeń melodycznych, interwałowych, oraz fundament elementarnej wiedzy muzycznej.

Następną formą stosowaną na zajęciach muzyczno – ruchowych jest taniec. Wyrabia on u dzieci sceniczną postawę, poczucie rytmu, sprawność fizyczną, giętkość całego ciała oraz orientację w przestrzeni. W przypadku tego zespołu taniec łączy się często z elementami akrobatyki, które zawierają dość skomplikowane figury np. szpagat zwykły, turecki, oraz „klisznik” tzw. szpagat wyciągany. Wpływają one na utrzymanie równowagi, siły i sprężystości ciała.

Również z tańcem połączone są pieśni ludowe, które rozwijają wiedzę o folklorze i jego znaczeniu dla kultury kraju, podkreślają rolę w kształtowaniu tożsamości narodowej.

Elementy baletowe połączone z muzyką pozwalają dzieciom wczuwać się w różne role. Pomagają przeżywać stany emocjonalne, wrażliwość, strach, gniew, radość, pantomimikę czy nawet groteskę. Pogłębiają wiadomości i umiejętności z zakresu sztuki aktorskiej.

Najważniejszym jednak elementem jaki wpływa na zespół jest element wychowawczy. Preferuje takie wartości jak rozwijanie patriotyzmu, koleżeństwa, odpowiedzialności oraz współpracy w zespole. Wyrabia u dzieci wrażliwość artystyczną na piękno i harmonię ruchu ciała. Rozwija wrażliwość estetyczną, rozbudza potrzeby kontaktów z dziełami muzycznymi. Rozwija zainteresowanie muzyką różnych epok i narodów oraz muzyką współczesną. Wyposaża dzieci i młodzież w podstawową wiedzę o muzyce jako jedną z istotnych form działalności człowieka.

Dodaj komentarz

Filed under prace magisterskie

Opinia dzieci – po co ludzie pracują

Odpowiedź na ostatnie pytanie problemu badawczego o treści: Dlaczego w wychowaniu przedszkolnym powinny znajdować się zagadnienia z zakresu preorientacji zawodowej pokazują pytania przygotowane dla dzieci w wieku przedszkolnym. Pierwsze z nich dotyczyło ich opinii o zagadnieniu, jakim jest ludzka praca. Najmłodszych respondentów zapytano: po co ludzie pracują? Odpowiedzi najpierw udzieliły dziewczynki, w ich rozumowaniu, charakter ludzkiej pracy był mocno zróżnicowany. Poniższy wykres ilustruje zgromadzone dane.

Wykres nr 37. Opinia dziewczynek – po co ludzie pracują.

prace

Źródło: opracowanie własne.

Połowa dziewczynek (6 osób), uważa, że ludzie pracują po to, aby zarabiać pieniądze. Kolejne respondentki stanowiące 34% (4 osoby) grupy badawczej stwierdziły, że pracuje się po to, by mieć co jeść. Kolejne 8% badanej populacji (1 osoba) uważa, że pracę należy wykonywać w celu pomocy dzieciom. Jedna dziewczynka odpowiedziała, że nie wie po co ludzie pracują.

Dzieci w wieku przedszkolnym są niezwykle uważnymi obserwatorami otoczenia i w dość łatwy sposób zapamiętują to, co zaobserwują lub usłyszą od dorosłych. Odbiór informacji ze świata zewnętrznego przyswajają szybko, a zgromadzone wiadomości wykorzystują w codziennym życiu. Zdanie na temat pracy, zazwyczaj jest wynikiem tego, jakich informacji zaczerpną od osób dorosłych. Dość często najmłodsi, w sytuacji, gdy rodzić wychodzi do pracy słyszą takie hasła jak: muszę zarabiać pieniążki, albo: muszę iść do pracy, żebyśmy mieli co jeść. Takich też odpowiedzi udzielali podczas przeprowadzania badań.

W przypadku dziewczynki, która stwierdziła, że ludzie pracują po to, aby pomagać dzieciom, przypuszczam, że przynajmniej jedno z jej rodziców jest np. lekarzem lub pielęgniarką, stąd skojarzenie, że mama lub tata idzie do pracy po to, aby pomóc dzieciom.

Odpowiedzi udzielone przez chłopców przedstawia |Wykres nr 38|:

Wykres nr 38. Opinia chłopców – po co ludzie pracują.

prace

Źródło: opracowanie własne.

Wśród chłopców, odpowiedzi dotyczące zagadnienia ludzkiej pracy, ujęte zostały w podobny sposób, jak u dziewczynek. Część z nich, bo 37% (3 osoby), odpowiedziało, że ludzie pracują po to, aby zarabiać pieniądze. Równie zbliżoną odpowiedź podało 25% respondentów (2 osoby), twierdząc, że dzięki niej otrzymuje się wypłatę. Kolejne 25% (2 osoby) chłopców, odpowiedziało, że pracuje się po to, aby mieć co jeść, jedynie 1 osoba (13%) wyraźnie zaakcentowała, że po to, aby mieć na gry dla dzieci.

Jak wynika z powyższej analizy, nie ma znacznej różnicy między wypowiedziami dziewczynek i chłopców. Większość respondentów zgodnie odpowiada, że ludzie udają się do pracy głównie w celach zarobkowych, co świadczy o tym, że w tak młodym wieku znają wartość, jaką niesie ze sobą pieniądz.

Z punktu widzenia preorientacji zawodowej niebagatelne znaczenie ma pojęcie i specyfika zawodu. Wykazując jej obszar w wychowaniu przedszkolnym, nie można pominąć kwestii związanej ze znajomością zawodów. Badani respondenci przejawili dostateczną wiedzę na ten temat, co świadczy o tym, że chętnie przyswajają wiedzę o świecie pracy i świecie zawodów. Wypowiedzi dziewczynek, dotyczące zakresu znajomości zawodów, ilustruje |Tabela nr 7|:

Tabela nr 7. Znajomość zawodów u dziewczynek.

 

Lp.

 

Nazwa zawodu

Liczba wymienionych zawodów

1.

Pielęgniarka, Kucharz,   Strażak, Zegarmistrz

4

2.

Lekarz, Pielęgniarka,   Zegarmistrz

3

3.

Dentysta, Policjantka, Ogrodnik, Kucharz, Rybak, Detektyw

5

4.

Lekarz, Pielęgniarka,   Nauczycielka, Strażak, Kominiarz

5

5.

Rolnik, Krawcowa,   Mechanik, Pilot, Sędzia

5

6.

Kwiaciarka, Aktor,   Scenograf, Fotograf, Krawiec

5

7.

Sędzia, Kucharz, Rybak,   Rolnik

4

8.

Aktor, Piosenkarz,   Piłkarz, Lekarz, Pielęgniarka

5

9.

Nie wiem

0

10.

Strażak, Policjant

2

11.

Modelka, Nauczycielka,   Pielęgniarka

3

12.

Lekarz, Dentysta,   Pielęgniarka, Krawcowa

4

Źródło: opracowanie własne.

Dziewczynki wykazały się dość dużą znajomością badanego zakresu. Najczęściej umiały wymienić od pięciu (5 osób) do czterech (4 osoby) nazw. Jedynie dwie respondentki wyszczególniły 3 zawody, tylko jednej nie udało się wymienić żadnego.

Najczęściej podawanym zwodem była pielęgniarka. Pojawiła się w odpowiedziach u 6 dziewczynek, czyli udzieliła jej co druga respondentka. Mogło to być spowodowane tym, że jest to typowo kobiecy zawód, który interesuje małe dziewczynki i pojawia się dość często w ich zabawach. Wykonują one m.in. zastrzyki swoim lalkom i misiom, bandażują im ręce oraz nogi. Zawód ten kojarzy im się z pomaganiem i opieką, a jak powszechnie wiadomo, są to cechy typowo kobiece.

Dość często pojawiał się również zawód: kucharza, strażaka i lekarza (po 3 osoby). Po 2 osoby wymieniły: zegarmistrza, nauczycielkę, sędziego i rybaka. Można przypuszczać, że znajomość tych zawodów, wynika głównie z tego, że pojawiają się one w bajkach dla dzieci. Zawód strażaka, zegarmistrza, czy rybaka w obecnych czasach nie jest dość popularny wśród dorosłych. Znacznie częściej kreuje się w umysłach najmłodszych dzięki czytankom, opowiadaniom i bajkom (np. bajka „Jak Antek został strażakiem”, „Bajka o rybaku i złotej rybce”, „Zegarmistrz”.)

Odpowiedzi chłopców również świadczyły o dobrym zakresie znajomości zawodów. Ich wypowiedzi także umieściłam w układzie tabeli, którą prezentuję poniżej.

Tabela nr 8. Znajomość zawodów u chłopców.

 

Lp.

 

Nazwa zawodu

Liczba wymienionych zawodów

1.

Kucharz, Piekarz,   Rolnik

3

2.

Rybak, Kwiaciarka,   Doktor, Krawiec

4

3.

Piekarz, Kucharz,   Rolnik, Strażak, Żołnierz, Rybak

6

4.

Strażak, Policjant,   Murarz, Rybak, Aktor

5

5.

Piłkarz, Policjant,   Strażak, Mechanik, Krawiec

5

6.

Żołnierz, Strażak,   Aktor, Kominiarz, Murarz

5

7.

Piłkarz, Policjant,   Rolnik

3

8.

Strażak, Policjant,   Detektyw, Mechanik

4

Źródło: opracowanie własne.

Chłopcy wymieniali zdecydowanie męskie zawody. Analizując ich odpowiedzi, tylko 1 dotyczyła zawodu wykonywanego przez kobietę: kwiaciarka, być może dlatego, że skojarzona została z faktem wręczania kwiatów kobietom. Można przypuszczać, że chłopcy wymieniali takie zawody, przypominając sobie w tym czasie, kim chcieliby być w przyszłości, lub o jakich zawodach słyszeli z książek, opowiadań i bajek. Dowodem na to jest najczęściej wymieniany zwód policjanta (4 osoby). Płeć męska preferuje zabawy w „policjantów i złodziei”, czy chociażby bieganie z pistoletem w ręku. Kolejnymi zawodami, które pojawiały się w wypowiedziach chłopców były: kucharz, rolnik, strażak, rybak. To z kolei zawody, które wymieniały również dziewczynki, tak więc zapewne są to postacie ze znanych im bajek i opowiadań.

Dodaj komentarz

Filed under pisanie prac magisterskich, licencjackich

Ulubione zawody dziewczynek

Aby sprawdzić, jak realizowana jest preorientacja zawodowa w wychowaniu przedszkolnym, poprosiłam nauczycieli o wskazanie zawodów, którymi najczęściej interesują się dziewczynki. Oto te, które wymienili |Tabela nr 5|: 

Tabela nr 5. Ulubione zawody dziewczynek.

 

Lp.

 

Zawód:

Ilość

odpowiedzi:

1. nauczycielka, wychowawczyni przedszkola

12

2. lekarka, pielęgniarka

11

3. pracownica biura, banku, poczty

1

4. policjantka (detektyw)

1

5. kosmetyczka, fryzjerka

16

6. Inne (jakie?)

0

Źródło: opracowanie własne.

Powyższe pytanie było wielokrotnego wyboru, istniała więc możliwość zaznaczenia kilku właściwych odpowiedzi. Najczęściej wybierano takie zawody jak: kosmetyczka, fryzjerka (16 osób); nauczycielka, wychowawczyni przedszkola (12 osób); lekarka, pielęgniarka (11 osób). Sporadycznie zaznaczano zawody: pracownik biura, banku, poczty oraz policjantka/detektyw (2 x 1 osoba). Istniała możliwość dopisania zawodów, które nie pojawiły się wśród odpowiedzi, ale z tego wyboru nie skorzystał żaden z respondentów.

Zaznaczone przez kadrę pedagogiczną odpowiedzi pokrywały się z tym, w jaki sposób odpowiadały dzieci podczas przeprowadzonego wywiadu. Świadczy to o tym, że najmłodsi chętnie opowiadają swoim nauczycielom o zamiłowaniu do poszczególnych zawodów i pragną dowiedzieć się o ich specyfice jak najwięcej.

Pytając o najciekawsze zawody wymieniane przez dziewczynki, nie mogłam pominąć także zainteresowania zawodami, jakie wykazują chłopcy. Wyniki przedstawia |Tabela nr 6|

Tabela nr 6. Ulubione zawody chłopców.

 

Lp.

 

Zawód:

Ilość

odpowiedzi:

1. policjant (ochroniarz, detektyw)

15

2. wojskowy (komandos)

11

3. Strażak

13

4. Inżynier

0

5. pracownik biura, poczty, banku

1

6. Inne – konstruktor, budowlaniec

2

Źródło: opracowanie własne.

Zdaniem nauczycieli i wychowawców przedszkoli chłopcy najczęściej interesują się takimi zawodami jak: policjant, ochroniarz, detektyw (15 odp.); strażak (13 odp.); wojskowy, komandos (11 odp.); pracownik biura, poczty, banku (1 odp.). Istniała również możliwość dopisania odpowiedzi, która nie pojawiła się w ankiecie, uzupełniono ją o zawód konstruktora (1 odp.) i budowlańca (1 odp.).

Jak widać z powyższej analizy, chłopcy interesują się typowo męskimi zawodami. Należą do nich głównie takie, których przedstawiciele wyposażeni są mundury, broń lub specjalistyczny sprzęt. Wykonywanie tego rodzaju pracy wymaga przede wszystkim siły, sprawności, odwagi i męstwa – czego płci męskiej z pewnością nie brakuje. Również tym razem, obserwacje nauczycieli i wychowawców przedszkolnych pokryły się z wyborem najciekawszych zawodów przez chłopców. Badania potwierdzają tendencję podziału na zawody żeńskie i męskie.

Niebagatelne znaczenie dla organizacji i realizacji preorientacji zawodowej ma kwestia dotycząca form zajęć wykorzystywanych przez nauczycieli, aby zapoznać dzieci ze specyfiką różnych zawodów. Zgromadzone dane przedstawia |Wykres nr 32|:

Wykres nr 32. Formy zajęć wykorzystywane w przedszkolu do zapoznania dzieci z różnymi zawodami.

prace

Źródło: opracowanie własne.

Grupa ankietowanych, stanowiąca 50% (10 osób) ogółu wykorzystuje zróżnicowane formy zajęć, do których zalicza: prace artystyczne, pogadanki czy chociażby wyjścia w teren (wycieczki poznawcze). Kolejna część nauczycieli – 30% (6 osób) zapoznaje dzieci z zawodami poprzez: zabawy tematyczne.  Panie stanowiące 5% (1 osoba) grupy badawczej opowiadają o nich posługując się czytankami lub pogadankami. Tylko 5% (1 osoba) nauczycieli korzysta jedynie z prac plastycznych i artystycznych, następne 5% (1 osoba) z wycieczek w mieście. Pozostałe 5% (1 osoba) posługuje się zaledwie formą zwiedzania pomieszczeń służbowych w przedszkolu.

Uzyskane dane świadczą o tym, że nauczyciele wykorzystują różne formy zajęć, które przybliżają dziecku specyfikę świata pracy i świata zawodów. Część z nich jednak ogranicza się jedynie do jednej metody – co świadczy o stosunkowo małym organizowaniu preorientacji zawodowej. Należy pamiętać, że przyswojone doświadczenia i przeżycia należy systematycznie precyzować i wzbogacać o różnorodne treści i formy pracy.

Dodaj komentarz

Filed under pisanie prac magisterskich, licencjackich

Dokumenty zawierające treści preorientacji zawodowej w wychowaniu przedszkolnym

Badanie dokumentów pozwala stwierdzić, że podstawa programowa wychowania przedszkolnego oraz programy wychowania przedszkolnego realizują preorientację zawodową i przybliżają dzieciom w wieku przedszkolnym świat pracy i świat zawodów, jednak treści te są mało doceniane w polskim systemie oświaty.

Aby zagadnienia związane z preorientacją zawodową stanowiły szerszy aspekt w wychowaniu przedszkolnym, należy przede wszystkim właściwie zweryfikować podstawę programową. Mam tu na myśli wzbogacenie jej o te elementy, które odnoszą się do wychowania do pracy i przez pracę, ponieważ tych zagadnień w aktualnej podstawie programowej brakuje. Nauczyciele realizują wspomniane treści według własnych pedagogicznych programów, które często w znikomym stopniu uwzględniają elementy związane z preorientacją zawodową. Pozwala to wnioskować, iż nie są oni właściwie przygotowani do realizowania tego zakresu tematycznego, lub nie mają takiego obowiązku, bo podstawa programowa nie określa omawianego ogółu zagadnień.

Należy pamiętać, że gromadzenie wiedzy o zawodach, a także czynnościach zawodowych odgrywa istotną rolę w wielu dziedzinach wychowania przedszkolnego. Stanowi zatem niezwykle ważne zagadnienie, chociażby ze względu na to, że własna dziecięca praca staje się najwłaściwszą drogą do kształtowania pojęć z zakresu ludzkiej pracy.

Dodaj komentarz

Filed under prace magisterskie

Wychowanie przedszkolne

Wychowanie przedszkolne posiada niezwykle długą historię. Już w okresie starożytności, a nawet we wspólnotach plemiennych, istniało wychowanie dzieci w wieku przedszkolnym.

Od 1 września 2009 roku wszystkie przedszkola zaczęły funkcjonować na zasadach przyjętych w myśl nowego ustroju szkolnego. Zgodnie z art. 14 Ustawy o systemie oświaty, obejmuje dzieci od początku roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy trzy lata, do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko osiąga szósty rok życia[1].

W części krajów UE punktem wyjścia dla edukacji przedszkolnej jest ukończenie trzeciego roku życia. Nie obejmuje się nią dzieci młodszych, jednak w niektórych państwach, w edukacji przedszkolnej uczestniczą już dzieci w wieku 2-2,5 roku życia[2].

Korzystanie z obecnie zaoferowanej formy opieki przedszkolnej ma charakter nieobowiązkowy do roku 2011. Decyzja uzależniona jest od rodziców, którzy wedle oczekiwań i możliwości dziecka wybierają odpowiednią placówkę przedszkolną.

Wychowanie przedszkolne jest wdrażane w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych, w szkołach podstawowych oraz innych formach edukacji przedszkolnej. Dziecko w wieku 5 lat ma obowiązek odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej lub innym rodzaju placówki prowadzącej zagadnienia wychowania przedszkolnego.

Ustawa z dnia 19 marca 2009 roku dopuszcza odbycie rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego poza murami przedszkola – zezwolenie na nauczanie w domu rodzice dziecka mogą uzyskać po zasięgnięciu opinii w poradni psychologiczno – pedagogicznej. Rezultaty nauki w domowych warunkach regularnie sprawdza dyrektor danego przedszkola, dziecko realizuje tę podstawę programową, co wychowankowie przedszkola[3].

Wychowanie przedszkolne jest w Polsce pierwszym etapem systemu kształcenia, którego głównym zadaniem jest nie tylko pomoc rodzicom w sprawowaniu opieki nad dziećmi, ale przede wszystkim odpowiednie stymulowanie ich rozwoju i przygotowanie do rozpoczęcia nauki w szkole. Wymaga to od nauczyciela nieograniczonej wiedzy o dziecku oraz twórczej postawy.[4]

Edukacja przedszkolna ukierunkowana jest na wieloaspektowe i wszechstronne wspomaganie rozwoju dziecka we wszystkich jego sferach rozwojowych, bez wskazywania pierwszoplanowości tego procesu.

Wieku przedszkolnego nie da się jednoznacznie wyjaśnić – jego zróżnicowanie powstało pod wpływem nie tylko uwarunkowań historycznych czy społeczno-ekonomicznych, ale także tradycji, które panują w każdym kraju. To ono tworzy własną, odrębną strukturę i organizację stałych form opieki przedszkolnej, pomijając górną granicę okresu przedszkolnego, która została wyznaczona w danym państwie, w związku z dolną granicą obowiązku szkolnego.

Aktywność wychowawcza w przedszkolach odbywa się w różnych formach organizacyjnych. Do podstawowych zaliczyć należy m.in.: zabawy i różnego rodzaju prace wykonywane przez dzieci, czynności samoobsługowe czy chociażby zajęcia zaplanowane przez nauczyciela, zgodne z podstawą programową wychowania przedszkolnego.

Wychowanie przedszkolne ma charakter systemowy-wszelkie rodzaje zajęć i zabaw dla dzieci w tym okresie wiekowym są ze sobą ściśle powiązane, a co za tym idzie, stanowią nową jakość w porównaniu z wcześniejszym wychowaniem rodzinnym. Obejmuje ono zajęcia, które związane są ze wspieraniem rozwoju w różnorodnych obszarach edukacji m.in.: społeczno-moralnej, zdrowotnej, ruchowej, przyrodniczej, przygotowania do pisania i czytania, matematycznej, kulturowo-estetycznej, a także komunikacyjnej.

Fundamentalną rolą w planowaniu celów edukacyjnych wychowania przedszkolnego powinna być wiedza o dzieciach – ich doświadczenia, zainteresowania, potrzeby. Niezwykle ważne jest także poznanie aktualnego poziomu rozwoju dziecka i określenie rozwoju potencjalnego, który także ma duże znaczenie.

Zadaniem wychowania przedszkolnego jest przede wszystkim wspomaganie rozwoju umysłowego dzieci i odpowiednie przygotowanie wychowanków do startu szkolnego. Nauczyciele mają obowiązek prowadzenia systematycznych obserwacji i analiz zachowania dzieci w formie dokumentacji, która pozwoli lepiej poznać ich indywidualne możliwości umysłowe i ustalić potrzeby rozwojowe[5].

W zakresie funkcji przedszkola wymienić możemy m.in.: opiekę zdrowotną, bezpieczeństwo i odpowiednie przygotowanie do szkoły oraz niezbędną opiekę wychowawczą dziecka podczas nieobecności rodziców.

Przedszkole prowadzi również działalność pedagogiczną, która przygotowuje dzieci do startu szkolnego i ma na uwadze przede wszystkim wychowanie oraz działalność dydaktyczną przejawiającą się między innymi w procesie kierowania uczeniem się w różnych warunkach, ze szczególnym uwzględnieniem przygotowania do podjęcia nauki w szkole.

Pobudzanie i kierowanie rozwojem dziecka wymaga od nauczycieli dobrej orientacji w jego możliwościach. Jak wiadomo, rozwój jednostki ludzkiej nie przebiega w sposób jednolity. Można zaobserwować różnice indywidualne pomiędzy poszczególnymi dziećmi w rozwoju różnych sfer osobowości. W związku z tym, przedszkole pełni również funkcję wyrównawczą i kompensacyjną, a jego kadra pedagogiczna stara się zapewnić wszystkim dzieciom pomyślny start szkolny[6].

Do funkcji przedszkola zaliczyć możemy także przeciwdziałanie nieprawidłowościom, które przejawiają się w chronieniu podopiecznych przed zagrożeniem fizycznym i psychicznym.

Przedszkole podejmuje urozmaicone działania profilaktyczne, stymulujące, kompensacyjne i korektywne. Ma to charakter teoretyczny, w praktyce funkcje te są ze sobą ściśle powiązane[7].

Wychowanie przedszkolne, dobrze zorganizowane i poprowadzone przez profesjonalną kadrę, pełni bardzo ważne zadanie wspierające i wspomagające rozwój małego dziecka. Wszystkie te funkcje zapewniają im przede wszystkim opiekę wychowawczą podczas nieobecności rodziców. Najważniejszym zadaniem procesu wychowawczo-edukacyjnego w przedszkolu jest wspieranie rozwoju małego człowieka, a także rozwijanie umiejętności aktywno-poznawczych i zaspokojenie naturalnej potrzeby ciekawości świata.

Fundamentalnym celem współczesnego procesu wychowawczo-dydaktycznego jest dążenie do formułowania jednostki twórczej, kreatywnej o otwartym umyśle, zdolnej przystosować się do zmieniającej się rzeczywistości. Istotą edukacji kreatywnej, która wspiera rozwój dziecka jest przede wszystkim właściwe oparcie jej na relacji poziomu zaufania do poziomu lęku. Możliwe jest to tylko w procesie tworzenia i rozwijania się określonych środowisk wychowawczych i informacyjnych, w których żyje mały człowiek.

W grupie treści edukacji przedszkolnej figurują nie tylko wiadomości, ale ogół doświadczeń zdobywanych przez dzieci głównie w przedszkolu, ale również w domu rodzinnym i tradycjach, jakie w nim panują. W środowisku rodzinnym zdobywa się bogate, wszechstronne i interesujące dzieci treści, które rozwijają aktywność, zaspokajają ciekawość, wzmacniają samopoczucie i wiarę we własne siły.

Okres przedszkolny uznawany jest za niezwykle ważny w życiu człowieka. Dochodzi w nim do kształtowania się osobowości, nabywania różnych doświadczeń i umiejętności. Wychowanie w przedszkolu powinno stanowić podstawę dla prawidłowego rozwoju dziecka i odpowiedniego przygotowania do podjęcia do nauki w szkole.


[1] A. Klim-Klimaszewska. Pedagogika przedszkolna. Nowa podstawa programowa. Warszawa 2010, Instytut Wydawniczy Erica, s. 26.

[2] R. Kucha, Wychowanie przedszkolne w polityce edukacyjnej krajów Unii Europejskiej. W: Edukacja przedszkolna na przełomie tysiącleci: wybrane zagadnienia. Red: S. Guz, Warszawa 2001, Wyd. WSP, s. 14.

[3] A. Klim-Klimaszewska, op.cit., s. 45.

[4] tamże, s. 17.

[5] A. Klim-Klimaszewska, op.cit.,s. 76.

[6] K. Lubomirska, Przedszkole rzeczywistość i szansa. Warszawa 1997, Wyd. „Żak”, s. 136.

[7] tamże, s. 137.

Dodaj komentarz

Filed under pisanie prac magisterskich, licencjackich

Stare zagadnienia, nowe zasady nauczania

Edukacja globalna powinna umożliwić uczniom, poprzez odpowiednią wiedzę i umiejętności, odpowiedzialne postępowanie w skomplikowanych warunkach powiązanego wzajemnie na różnych płaszczyznach społeczeństwa globalnego. Edukacja globalna jest nie tyle nowym tematem wprowadzanym do programów, co raczej wszechstronną myślą przewodnią nauczenia na wszystkich poziomach.

Edukacja globalna jest nauczaniem dla przyszłości. Przystosowanie do życia w społeczeństwie globalnym to nie tylko zdobycie tradycyjnej wiedzy oraz znajomości obsługi komputera, aby móc wejść na rynek pracy. Edukacja globalna zachęca do aktywności w kształtującym się społeczeństwie światowym i umożliwia ją, tworząc warunki dla globalnej  solidarności w myśleniu i działaniu. Dąży ona do rozwijania zdolności poznawczych, społecznych i praktycznych, których potrzebujemy, aby prowadzić życie spełnione i odpowiedzialne, również w złożonych warunkach świata, który staje się coraz bardziej współzależny.

Dodaj komentarz

Filed under prace magisterskie